De Noorse samenleving

Het moderne Noorwegen is een samenleving die gekenmerkt wordt door welvaart, emancipatie en economische stabiliteit.
Foto: Ilja C. Hendel

De wortels van de Noorse natie gaan terug tot de negende eeuw. Het land werd in 1905 onafhankelijk van Zweden en is sindsdien een constitutionele monarchie. De Noorse grondwet uit 1814 is de op een na oudste, nog geldende grondwet ter wereld.


Noorwegen telt op dit moment iets meer dan vijf miljoen inwoners. Ongeveer veertien procent van die inwoners worden als immigranten gezien. Meer nationale minderheden en globalisering hebben het land multicultureler gemaakt. De Sami vormen de oerbevolking van Noorwegen en Samisch is een officiële taal in Noorwegen.

Noorwegen is verschillende keren uitgeroepen tot het beste land om in te wonen, onder andere volgens de Human Development Index van de VN. Het is een van de landen met de hoogste gemiddelde leeftijd ter wereld: 80,6 jaar voor mannen en 84,2 jaar voor vrouwen. Volgens de Wereldbank en het IMF is het inkomen per inwoner in Noorwegen een van het hoogste ter wereld.

Het leven in de samenleving wordt gekenmerkt door een nauwe samenwerking tussen overheden, werkgevers, werknemers en de civiele samenleving. Dit wordt vaak 'het noordse model' genoemd. Noorwegen heeft een grote publieke sector, waardoor het belastingniveau relatief hoog is. Daar staat tegenover dat gezondheidszorg, welzijnsdiensten en opleidingen door de staat worden gefinancieerd. 32,9 procent van de bevolking heeft een opleiding op HBO- of universiteitsniveau.

Lange-termijnbeheer van rijkdommen

De Noorse economie was lange tijd gebaseerd op natuurlijke hulpbronnen als waterkracht, mineralen en vis. Vanaf de jaren zestig kwamen olie en gas daarbij. Tegenwoordig is Noorwegen de derde grootste exporteur van gas ter wereld. Het land staat ook in de wereldtop als het over de productie en export van vis en schaaldieren gaat. De Noorse economie is open en gebaseerd op uitgebreide handel.

De Noorse overheid beheert de olie- en gasinkomsten zo dat ze de hele maatschappij ten goede komen. Een groot deel van de inkomsten vloeit in een fonds dat officieel Het Noorse Staatspensioenfonds Buitenland heet. Als de olie op is, krijgt de staat nog steeds substantiële opbrengsten uit het fonds en die komen de bevolking weer ten goede.

De mondiale klimaatveranderingen vragen ook in Noorwegen om aanpassingen. Noorwegen heeft het internationale Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. We hebben ons verplicht om de uitstoot van broeikasgassen vóór 2030 met veertig procent terug te dringen.

kongekrone@2x.png

Monarchie

Sinds 1991 zijn koning Harald en koningin Sonja koning en koningin van Noorwegen. Kroonprins Haakon is de troonopvolger. Hij is getrouwd met kroonprinses Mette Marit.

valgurne@2x.png

Democratie

Het Noorse parlement (Stortinget) heeft 169 vertegenwoordigers en wordt elk vierde jaar gekozen. Sinds de Tweede Wereldoorlog is de opkomst bij de parlementsverkiezingen gemiddeld ongeveer tachtig procent.

Sametinget@2x.png

Het Samiparlement

Het Sameting of Sámediggi (het parlement van de Sami in Noorwegen) is een door het volk gekozen orgaan voor Sami in Noorwegen. Het Sameting wil de politieke positie van de Sami versterken en belangen van de Sami in Noorwegen behartigen.

Gelijkheid en gelijkwaardigheid

De moderne welvaartsstaat is nauw verbonden met waarden als gelijkheid en gelijkwaardigheid. Alle burgers hebben gelijke rechten, ongeacht sekse, seksuele identiteit, etniciteit of arbeidsgeschiktheid. Op internationale ranglijsten is Noorwegen een van de beste landen op het gebied van emancipatie en levensstandaard. Rond zeventig procent van de vrouwen neemt deel aan het arbeidsleven. Emancipatie is een van de oorzaken van de sterke Noorse economische groei en de toenemende welvaart sinds de jaren zestig.

Baby@2x.png

Vaderschapsverlof

Noorse ouders hebben recht op twaalf maanden verlof in verband met de geboorte van een kind. Tien weken van dit verlof zijn bedoeld voor vaders.

icon 40 %

Veertig procent vrouwen in besturen

Volgens de Noorse wet moeten de besturen van zowel overheidsbedrijven als van overige bedrijven voor veertig procent uit vrouwen bestaan.

Money

Het Noorse Staatspensioenfonds Buitenland

Het Staatspensioenfonds Buitenland is een van de grootste staatsinvesteringsfondsen ter wereld. Het fonds heeft in meer dan 9000 bedrijven in meer dan zeventig landen geïnvesteerd.